Login

Recensies

Pasage uit: Een Landschap tussen hemel en hel door Karel Dibbets

Karel Dibbets over

De definitieve afrekening met ons Arcadië liet nog enige tijd op zich wachten. In
ONTLUISTERD LAND (1947) toonde Herman van der Horst hoe de mooiste
landschappen na de oorlog bezaaid lagen met mijnenvelden en vol stonden met
bunkers. Hans Heijnen ging nog een stap verder. Aan het eind van de twintigste eeuw
heeft hij enkele geruchtmakende documentaires voor de televisie gemaakt over de
laatste resten van de traditionele plattelandscultuur. Over Heijnens films – waaronder
LEKKER WEERTJE, MENEER PRADHAN! (1989), HET GEHEIM VAN OSSENISSE
(1994) en BOKKEN EN GEITEN (1998) – schreef Jos van der Burg: ‘Zijn lyrische
landschapsbeelden roepen het werk van Bert Haanstra en Herman van der Horst in
herinnering. Er is echter een belangrijk verschil: de plattelandscultuur in Heijnens films is
hard en vaak meedogenloos onverdraagzaam. Waar de documentairemakers uit de
Hollandse school met een geïdealiseerde, lyrische blik naar het platteland keken (…),
daar kijkt Heijnen achter de façade van de plattelandsidylle. (…) Landschappen die
idyllische leefgemeenschappen doen vermoeden, blijken in werkelijkheid broeinesten
van achterklap, uitstoting en kleingeestigheid.’ In HET GEHEIM VAN OSSENISSE geeft
een van de dorpsbewoners een typering van het Zeeuwse gehucht, dat door Heijnen is
geportretteerd: ‘Het is hier Joegoslavië in het klein. Alleen hebben we hier geen
wapens.’ De arcadische horrorfilms van Heijnen zijn natuurlijk gemaakt voor een
stedelijk publiek, dat al lang vermoedde dat het niet pluis was op het platteland, ondanks
de eeuwenlange propaganda en indoctrinatie door de schilderkunst. Maar deze
horrorfilms zijn wel het werk van een insider, iemand die het dorpsleven van nabij heeft
gekend, maar gevlucht is, en die sindsdien over dit paradijs bericht alsof hij ontsnapt is
uit de Goelag-archipel.

Hans Heijnen Filmmaker | Mail: heijnenfilms@planet.nl
Groenestraat 72 - 6531 HS Nijmegen